Çitma

Malzemeler

• ☐ 1 dizim çitma
• ☐ 3 adet soğan
• ☐ 2 yemek kaşığı salça
• ☐ 1 yemek kaşığı tuz
• ☐ 1,5 su bardağı su
• ☐ 1 çay bardağı sıvıyağ
• ☐ 2 çay kaşığı pul biber

Yapılışı

Taze fasulyeyi altında bir parmak boşluk kalacak şekilde ortadan ikiye kesilir. Boşluk tarafından ipe dizilir ve uzun süre kurutulur. Çitmaları haşlayalım ve süzelim. Bir yerde soğanları doğrayıp üstüne salça, sıvıyağ, pul biber ve tuzunu katalım. Karıştırdıktan sonra çitmaları koyup üstüne suyunu ekleyelim. Uzun süre pişmeye bırakalım. Afiyet olsun.

Hikâyesi

İsmini fasulyelerin ipe dizilmesi ("çitmek") alır. Artvin'de kış hazırlığının bir sembolüdür. Yazının son demlerinde uygulanan taze fasulyeler, kurutulmak üzere kurutulmak üzere iplere dizilir; ama sadece bir yemek değil, kadınların imece usulü bir araya geldiği sosyal bir ritüeldir.

Sağlık ve Besin Değeri

Toplam: 1480 - 1615 kcal

1 Porsiyon (1 tabak) için: Yaklaşık 300 – 370 kcal

Sağlık Açısından Değerlendirme

Yüksek Lif ve Bitkisel Protein: Kurutulmuş taze fasulye, tazesine oranla daha yoğun lif ve bitkisel protein içerir. Bu durum sindirim sisteminin düzenli çalışmasına katkı sağlar ve uzun süre tokluk hissi verir. Bağırsak sağlığı için oldukça faydalı bir prebiyotiktir.

Yağ Oranı ve Enerji Yoğunluğu: Tarifteki 1 çay bardağı sıvı yağ, sebze ağırlıklı bir yemek için oldukça yüksek bir miktardır. Toplam kalorinin yarısından fazlası yağdan oluşmaktadır. Eğer bu yağ zeytinyağı ise kalp dostu yağ asitleri içerir; ancak miktarın azaltılması yemeği daha hafif ve daha sağlıklı hale getirecektir.

Kritik Sodyum (Tuz) Uyarısı: Tarifteki 1 yemek kaşığı tuz, sağlık açısından oldukça yüksek bir miktardır. 1 yemek kaşığı tuz yaklaşık 15–18 gram sodyum içerir. Dünya Sağlık Örgütü’nün günlük toplam tuz tüketimi ise sadece 5 gramdır (yaklaşık 1 tatlı kaşığı). Bu yemeğin tek başına günlük tuz ihtiyacının yaklaşık 3 katını karşılaması, tansiyon ve böbrek sağlığı açısından risk oluşturabilir.

Pişirme Yöntemi ve Vitaminler: Kurutulmuş sebzeler, kurutma sırasında bazı C vitaminlerini kaybetse de mineral (potasyum, magnezyum) ve B grubu vitaminleri açısından zengin kalır. Bol soğanın pişirilmesi, yemeğin antioksidan içeriğini ve dayanıklılığını artırır.

Glisemik İndeks: Çitma yemeği düşük glisemik indekse sahiptir ve kan şekerini hızlı yükseltmez. Yanında pirinç pilavı yerine bulgur veya tam buğday ekmeği ile tüketilmesi bu dengeyi korumaya yardımcı olur.